جمحى : بو عبد الله پسر ابراهيم صاحب كتاب « اترجه » . ياقوت در شش جا از وى نقل كرده است . جوانى علوى : محمد پسر اسعد ( 525 - 588 ق ) نقيب الاشراف مصر اسماعيلى و صاحب كتاب « نقط » است . او در اصول شيعى است ، و در فروع ، سنّيان او را پيرو مالك ، كه مرجع همهء مردم شمال افريقا است مىشمرند . ياقوت در سه جا از وى نقل مىكند ، ن . ك چ ع 1 ص 378 ترجمهء ص 336 پانوشت 7 و طبقات 6 ص 249 و فهرست ذريعه ص 2052 ) . جوصا : بو الحسن دمشقى احمد پسر عمير پسر جوصا . به گفتهء تغريبردى ، حافظ قرآن در كشور شام بود و در سال 320 درگذشت . ياقوت در 23 جا او را ، در سند روايت‌ها ، نام مىبرد . ن . ك چ ع 1 : 90 چ ف ص 85 پانوشت 6 . جوهرى : بونصر اسماعيل پسر حماد ( م 393 ق ) از فارياب خراسان به بغداد آمد . به نام‌ترين آثار او « صحاح اللغة » است . ( - ش ش 609 ) از ده‌ها منبع . گويند در نيشابور به خيال پرواز از يك بلندى پريد و در افتاد و بمرد . ياقوت در معجمد 70 جا از او ، معنى لغت يا صرف آن را نقل مىكند . ن . ك چ ع 1 : 138 فارسى ص 129 پانوشت 4 . جهانگير : جهانگير قاجار ( 1225 - 1269 ق ) برگردانندهء « آثار البلاد » قزوينى از عربى به فارسى . اين ترجمه با تصحيح و مقدمه و پنج فهرست از مير هاشم محدث در 780 ص با ترجمهء مقدمهء وستنفلد بر آثار به خامهء دكتر عبد الكريم گلشنى ، در سال 1373 خ ، در چ ، اميركبير تهران پخش شد ، ن . ك عنوان قزوينى آثار . جيهانى : بو عبد الله جيهانى در 365 ق . وزير نوح پسر نصر سامانى شد و در 367 بر كنار گرديد . او « مسالك الممالك » را در جغرافيا نگاشت و به جهانگردان بنام ، همچون بودلف م 390 و ابن فضلان يارىها داده است . ن . ك . پيشگفتار ياقوت . / معجمد ص 5 پانوشت 3 . نديم جيهانى را در مقاله 3 فن 2 ، احمد بن محمد و در مقالهء 9 فن يكم ، محمد بن احمد ناميده است . ن . ك ( ترجمهء تجدد ص 228 و 601 در چاپ‌هاى عربى مصر و تهران نيز اين اختلاف هست . ن . ك مقدمهء ياقوت پانوشت . و ش ش 2433 ، از نديم ص 153 ( ترجمهء ص 352 - 354 ) اثير 6 : 289 معجم مؤلفين 9 : 25 ريحانة الادب 1 : 448 ، هدية العارفين 2 : 36 . چلبى : صاحب « كشف الظنون » . ن . ك : كشف الظنون . حاتم ( بو - ) بستى : ن . ك : حبان ( ابن - ) . حاتم ( بو - ) رازى جزى ( گزى ) : محمد ( 195 - 277 ) پسر ادريس پسر مهران حنظلى ولاء ، محدّث است . زندگينامهء او در « هدية العارفين 2 : 19 ، زركلى از منابع گوناگون آمده است . وستنفلد در فهرست معجمد چ ع 6 ص 648 س 1 - 5 سى و هشت صفحه معجمد را نشان مىدهد